19 De gedenksteen op het graf van Lourens Zandstra Wat mijn jeugdherinneringen betreft is er een aantal zaken, dat eruit springt. Daar was in de eerste plaats het overlijden en de uitvaart van Lourens Zandstra. Ik was toen een meisje van zeven jaar. De dood en alles daarom heen had iets huivering wekkends. De uitvaart van Zandstra was een grootse manifestatie waaraan door honderden mensen werd deelgenomen. Ook mijn vader behoorde daarbij. Moeder en ik zagen, staande achter de Prinsen tuin, de rouwstoet passeren, ge√ęscorteerd door een muziekkorps met omfloerste trommels dat treurmarsen speelde. De melodie en het ritme daarvan is me jaren lang bijgebleven. Zo begeleidde men Lou rens Zandstra op zijn laatste tocht naar de Oude Begraafplaats aan de Spanjaard slaan. Later werd een inzameling gehouden en werd op zijn graf een monument gezet, dat vooral door de tijdgenoten van Zandstra regelmatig werd bezocht. In de staande zuil staat zijn beeltenis; dezelfde foto hing jaren in De Bres in de School straat, tot voor enkele jaren het gebouw van de Partij van de Arbeid. De SDAP adopteerde dit monument en droeg vele jaren lang zorg voor het onderhoud. In de sokkel staat een opdracht, die luidt: 'Rust zacht dierbare dode. Uw leven was toe wijding en liefde. Uw geest zal bij ons in dankbare herinnering voortleven'. Het zou prachtig zijn als dit monument tegelijk met veel andere zou worden gere noveerd en ons zal blijven herinneren aan de periode van strijd en de offers, die velen in die jaren hebben gebracht. Sinneljocht en Ons Gebouw Mijn ouders waren strijdbare mensen. Mijn zuster en ik deden mee in de Neder landse Arbeiderssportbond NAS, die later is opgegaan in de algemene sportorgani saties. Tot mijn twintigste jaar ben ik betrok ken geweest bij de AJC. Hier leerde ik mijn latere echtgenoot Johannes Grimm ken nen. Diens vader, kleermaker van beroep, was de man die hier in Leeuwarden de AJC tot leven bracht. Tussen de eerste en de tweede wereldoorlog heeft deze jeugdorganisatie veel betekend voor honderden jonge mensen in onze stad. Kampen in Vierhouten, internatio nale contacten, lokaal de wekelijkse ontmoeting met leeftijdsgenoten, volks dansen en culturele vorming. Sinneljocht, waar de familie Grimm woonde, was het brandpunt van een scala aan jeugdactivi- teiten. Het was de organisatie die jonge mensen inspireerde tot de keuze voor het socialisme. Op je zestiende jaar kon je lid worden van de SDAP en velen werden dat! In landelijk verband was Koos Vorrink de grote inspirator. De verknochtheid met de rode familie maakte dat mijn ouders de beheerstaak kregen van Ons Gebouw aan de Ooster- grachtswal, een ontmoetingsplaats van alle organisaties die verbindingen hadden met partij en vakbeweging. Mijn vader was van origine timmerman. Hij heeft heel wat afgeklust om de gebruiksmoge lijkheden van Ons Gebouw te optimalise ren. De oorlog maakte aan dat alles op 10 mei 1940 een einde. Eerst was er de onzekerheid hoe de bezetter zou reage ren op de socialistische beweging, die in de jaren dertig luid en duidelijk had gewaarschuwd tegen alles wat het nati onaal socialisme aan wandaden bedreef. Plotseling stonden ze op de stoep en werd Ons Gebouw gevorderd ten behoeve van het Duitse leger. Van de ene op de andere dag moest ons gezin zijn biezen pakken. Er is nog weggesleept wat mogelijk was om zaken uit Duitse handen te houden. Voor mijn ouders betekende het een triest einde van een loopbaan in dienst van de arbeidersbeweging. Toen de oor log, waarin mijn ouders op verschillende adressen hebben gewoond, voorbij was, ontbrak de lust en het idealisme om met een weer de draad van een gezamenlijk gebouw op te pakken. Eindjaren veertig werd hier Het Baken gevestigd en werd het gebouw verkocht. De opbrengst kwam in een stichting, die de revenuen verdeelde onder de parti cipanten die eertijds het geld voor de aankoop bijeen hadden gebracht. Het zou goed zijn als de geschiedenis van Ons Gebouw nog eens onderwerp van een studie werd van een student van de Noordelijke Hoge School. Een ander onderwerp, dat daarvoor in aanmerking komt, is wat de beweging voor de ont plooiing van de vrouw in de jaren tussen de twee wereldoorlogen heeft betekend. Naar mijn smaak stof voor een boeiende scriptie. Ik eindig dit verhaal met nogmaals aandacht te vragen voor het herstel en de instandhouding van de Oude Begraaf plaats. Ons Gebouw in 1936, op de hoek van de Oostergrachtswal en de Emmakade N.Z.

Historisch Centrum Leeuwarden

Leovardia, 2000-2018 | 2007 | | pagina 21